Eerste gesprek psycholoog: wat kun je verwachten?

Je hebt de stap gezet: je hebt een afspraak gemaakt bij een psycholoog. Maar nu begint het wachten, en misschien ook het piekeren. Wat gaat er gebeuren tijdens dat eerste gesprek? Wat moet je vertellen? En hoe bereid je je voor?

Het is volkomen normaal om zenuwachtig te zijn voor je eerste afspraak. In dit artikel leggen we precies uit wat je kunt verwachten, zodat je goed voorbereid en met minder spanning naar je eerste gesprek kunt gaan.

Nog geen psycholoog gevonden? Zoek hier een psycholoog bij jou in de buurt.

Voor het gesprek: voorbereiding

Een goede voorbereiding kan helpen om het meeste uit je eerste gesprek te halen en je zenuwachtiger te verminderen.

Wat kun je voorbereiden?

Denk van tevoren na over:

• Je klachten: Wat zijn precies je klachten? Wanneer zijn ze begonnen? Hoe vaak heb je er last van?
• Je hulpvraag: Wat hoop je te bereiken met de behandeling? Wat wil je dat er verandert?
• Je voorgeschiedenis: Heb je eerder psychologische hulp gehad? Wat hielp wel/niet?
• Medicatie: Gebruik je medicijnen? Zo ja, welke en waarvoor?
• Belangrijke gebeurtenissen: Zijn er ingrijpende dingen gebeurd in je leven die relevant kunnen zijn?

Praktische voorbereidingen

• Verwijsbrief: Zorg dat je je verwijsbrief van de huisarts meeneemt (digitaal of op papier)
• Identiteitsbewijs: Neem een geldig ID mee
• Verzekeringspas: Je zorgpas voor administratieve doeleinden
• Vragenlijsten: Soms krijg je vooraf vragenlijsten toegestuurd - vul deze in
• Notitieboekje: Om eventuele vragen of afspraken te noteren

Schrijf je vragen op

Het kan helpen om je vragen vooraf op te schrijven. Tijdens het gesprek kun je zenuwachtig of overweldigd raken, waardoor je vergeet wat je wilde vragen. Voorbeeldvragen:

• Welke behandeling raadt u aan voor mijn klachten?
• Hoeveel sessies denkt u dat nodig zijn?
• Hoe vaak zouden we afspraken hebben?
• Wat kan ik zelf doen tussen de sessies door?
• Wat zijn de kosten en hoe zit het met vergoeding?

Wat gebeurt er tijdens het eerste gesprek?

Het eerste gesprek bij een psycholoog wordt ook wel de intake of het intakegesprek genoemd. Dit gesprek duurt meestal 45 tot 60 minuten, soms langer.

Doel van het intakegesprek

Het intakegesprek heeft verschillende doelen:

1. Kennismaken: Jullie leren elkaar kennen en kijken of er een klik is
2. Klachten in kaart brengen: De psycholoog wil begrijpen wat je klachten zijn en hoe ze je leven beinvloeden
3. Voorgeschiedenis: Relevante informatie over je verleden verzamelen
4. Diagnostiek: Een eerste indruk vormen van wat er aan de hand is
5. Behandelplan: Bespreken welke behandeling passend zou zijn
6. Praktische afspraken: Frequentie, duur, kosten, en andere praktische zaken

De sfeer

De sfeer tijdens een intakegesprek is meestal rustig en veilig. De psycholoog is getraind om een vertrouwelijke omgeving te creeren. Je hoeft je niet te haasten of alles perfect te verwoorden. Het is oke om:

• Emotioneel te worden
• Tijd te nemen om na te denken
• Te zeggen dat je iets niet weet
• Aan te geven dat iets moeilijk is om over te praten

Structuur van het gesprek

Veel psychologen volgen een bepaalde structuur:

1. Welkom en introductie: De psycholoog stelt zich voor en legt uit hoe het gesprek verloopt
2. Huidige klachten: Wat brengt je hier? Wat zijn je klachten?
3. Verdieping: Verdere vragen over je klachten, wanneer ze begonnen, wat ze erger/beter maakt
4. Voorgeschiedenis: Vragen over je jeugd, eerdere hulp, belangrijke gebeurtenissen
5. Huidige situatie: Je werk, relaties, sociale leven, dagelijks functioneren
6. Verwachtingen: Wat hoop je te bereiken?
7. Samenvatting en vervolgstappen: De psycholoog vat samen en bespreekt het vervolg

Welke vragen stelt de psycholoog?

De psycholoog stelt verschillende soorten vragen om een goed beeld te krijgen van je situatie.

Vragen over je klachten

• Kun je beschrijven waar je last van hebt?
• Wanneer zijn deze klachten begonnen?
• Hoe vaak heb je hier last van?
• Wat maakt het erger? Wat maakt het beter?
• Hoe beinvloeden de klachten je dagelijks leven?
• Heb je al geprobeerd er iets aan te doen?

Vragen over je voorgeschiedenis

• Kun je iets vertellen over je jeugd en opgroeien?
• Hoe was je relatie met je ouders?
• Heb je eerder psychische klachten gehad?
• Heb je eerder hulp gehad? Wat was je ervaring daarmee?
• Zijn er traumatische gebeurtenissen geweest in je leven?
• Komen er psychische problemen voor in je familie?

Vragen over je huidige situatie

• Wat is je woonsituatie?
• Heb je een partner? Hoe gaat het in je relatie?
• Werk of studeer je? Hoe gaat het daar?
• Hoe ziet een gemiddelde dag eruit?
• Hoe slaap je? Hoe eet je?
• Gebruik je alcohol, drugs of medicijnen?
• Heb je een sociaal netwerk? Mensen op wie je kunt rekenen?

Vragen over risico's

De psycholoog zal ook vragen stellen om risico's in te schatten:

• Heb je gedachten aan zelfdoding of zelfbeschadiging?
• Heb je gedachten om anderen pijn te doen?
• Voel je je veilig in je huidige situatie?

Dit zijn standaardvragen die aan iedereen worden gesteld. Probeer eerlijk te antwoorden - de psycholoog vraagt dit om je te kunnen helpen, niet om te oordelen.

Wat moet je vertellen?

Een veelgestelde vraag is: hoeveel moet ik vertellen? Het antwoord: zoveel als je je comfortabel bij voelt.

Eerlijkheid is belangrijk

Om je goed te kunnen helpen, heeft de psycholoog een eerlijk beeld nodig van je situatie. Dit betekent niet dat je alles in het eerste gesprek moet vertellen, maar wel dat wat je vertelt eerlijk is.

Je bepaalt het tempo

Je hoeft niet alles in het eerste gesprek te delen. Sommige dingen zijn moeilijk om te bespreken met iemand die je net ontmoet. Het is oke om te zeggen:

• "Daar wil ik het later over hebben, als ik u beter ken"
• "Dit vind ik moeilijk om over te praten"
• "Ik weet niet of dit relevant is, maar..."

Een goede psycholoog respecteert je grenzen en dwingt je niet om meer te delen dan je wilt.

Wat als je iets vergeet?

Geen probleem. Het intakegesprek is het begin van een traject. Er is altijd gelegenheid om later informatie toe te voegen of te verduidelijken.

Praktische zaken tijdens het eerste gesprek

Geheimhouding

De psycholoog heeft beroepsgeheim. Dit betekent dat alles wat je vertelt vertrouwelijk is. Er zijn slechts enkele uitzonderingen:

• Bij acuut gevaar voor jezelf of anderen
• Bij vermoeden van kindermishandeling of huiselijk geweld
• Bij wettelijke verplichtingen (zeer zeldzaam)

De psycholoog zal dit aan het begin van het gesprek uitleggen.

Kosten en vergoeding

Tijdens of na het eerste gesprek worden de kosten en vergoeding besproken:

• Is de zorg verzekerd (met verwijzing) of onverzekerd?
• Hoe hoog is het eigen risico?
• Is de praktijk gecontracteerd met jouw verzekeraar?
• Wat zijn de tarieven als je zelf betaalt?

Lees meer over vergoeding van psychologische zorg.

Behandelovereenkomst

Je krijgt vaak een behandelovereenkomst of algemene voorwaarden om te tekenen. Hierin staan afspraken over:

• Privacy en geheimhouding
• Kosten en betaling
• Annuleringsbeleid
• Rechten en plichten

Neem de tijd om dit door te lezen en vraag om toelichting als iets onduidelijk is.

Na het eerste gesprek

Diagnose en behandelplan

Na het intakegesprek (soms pas na een tweede gesprek) stelt de psycholoog een diagnose en behandelplan op. Dit bevat:

• De diagnose of probleemomschrijving
• De behandeldoelen
• De voorgestelde behandelmethode
• Het verwachte aantal sessies
• Hoe jullie de voortgang meten

Je hebt recht op inzage in je behandelplan en kunt vragen om aanpassingen.

Wat als de klik er niet is?

De therapeutische relatie is cruciaal voor succesvol behandeling. Als je na het eerste gesprek twijfelt of je de psycholoog vertrouwt, kun je:

• Je twijfels bespreken met de psycholoog
• Een tweede gesprek afwachten om beter te kunnen oordelen
• Besluiten om een andere psycholoog te zoeken

Het is geen falen om te wisselen van behandelaar. Een goede match is belangrijker dan bij de eerste de beste blijven.

Huiswerk of opdrachten

Sommige psychologen geven na het eerste gesprek al een kleine opdracht mee, zoals:

• Een dagboek bijhouden
• Nadenken over je behandeldoelen
• Een vragenlijst invullen

Tips voor je eerste gesprek

1. Wees jezelf

Je hoeft je niet anders voor te doen dan je bent. De psycholoog is er om je te helpen, niet om je te beoordelen.

2. Neem de tijd

Plan het gesprek op een moment dat je niet gehaast bent. Houd ook tijd vrij na het gesprek om te ontspannen en te verwerken.

3. Wees eerlijk

Hoe eerlijker je bent, hoe beter de psycholoog je kan helpen. Dit geldt ook voor dingen waar je je voor schaamt.

4. Stel vragen

Het gesprek is ook jouw moment om vragen te stellen. Vraag alles wat je wilt weten over de behandeling, de aanpak, of de psycholoog zelf.

5. Geef jezelf een compliment

Je hebt een belangrijke stap gezet door hulp te zoeken. Dat is iets om trots op te zijn, ook al voelt het misschien nog spannend.

6. Verwacht niet te veel van jezelf

Het eerste gesprek hoeft niet perfect te verlopen. Het is een begin, niet een eindpunt. Er is tijd om te wennen.

7. Emoties zijn welkom

Als je emotioneel wordt tijdens het gesprek, is dat oke. Psychologen zijn gewend aan tranen, boosheid, of andere emoties. Het hoort erbij.

Wat als je erg zenuwachtig bent?

Het is heel normaal om zenuwachtig te zijn voor je eerste gesprek. Hier zijn enkele tips:

• Erken het: Je mag zenuwachtig zijn. Zeg het gerust tegen de psycholoog aan het begin van het gesprek.
• Adem: Neem een paar diepe ademhalingen voor je naar binnen gaat.
• Onthoud: De psycholoog is er om je te helpen, niet om je te oordelen.
• Neem iemand mee: Sommige mensen vinden het fijn om iemand mee te nemen die in de wachtkamer kan wachten.
• Begin klein: Je hoeft niet meteen alles te vertellen. Begin met waar je je comfortabel bij voelt.

Online of telefonisch intakegesprek

Steeds vaker worden intakegesprekken ook online of telefonisch aangeboden. Dit kan voordelen hebben:

• Je bent in je eigen vertrouwde omgeving
• Geen reistijd
• Kan minder bedreigend voelen

Zorg wel voor:

• Een rustige, prive plek
• Stabiele internetverbinding (bij videobellen)
• Opladen van je apparaat

Conclusie

Het eerste gesprek bij de psycholoog is een belangrijke stap, maar ook een die vaak spannender voelt dan hij is. Onthoud:

• Het intakegesprek is bedoeld om elkaar te leren kennen en je situatie te begrijpen
• Je bepaalt zelf het tempo en hoeveel je deelt
• Het is oke om zenuwachtig, emotioneel, of onzeker te zijn
• De psycholoog is er om te helpen, niet om te oordelen
• Een goede klik is belangrijk - als die er niet is, mag je wisselen

Door je voor te bereiden en te weten wat je kunt verwachten, neem je al een deel van de spanning weg. Succes met je eerste gesprek!