Online therapie: voor- en nadelen

Steeds meer mensen kiezen voor online therapie. Vanuit je eigen huis praten met een psycholoog via videobellen - het is toegankelijker dan ooit. Maar is online therapie net zo effectief als face-to-face? En voor wie is het geschikt? In dit artikel bespreken we de voor- en nadelen.

Op zoek naar een psycholoog? Vind een psycholoog bij jou in de buurt - veel psychologen bieden ook online sessies aan.

Wat is online therapie?

Online therapie, ook wel e-therapie, teletherapie of digitale therapie genoemd, is psychologische behandeling die plaatsvindt via internet. Je hebt contact met je behandelaar zonder fysiek bij elkaar te zijn.

De opkomst van online therapie

Online therapie bestond al voor 2020, maar de coronapandemie heeft de groei enorm versneld. Veel psychologen die nooit online werkten, ontdekten dat het prima werkt. Clienten ontdekten het gemak. Nu is online therapie een blijvende optie naast face-to-face behandeling.

Niet nieuw, maar bewezen

Het idee van therapie op afstand is niet nieuw. Al decennia worden telefonische crisislijnen gebruikt. Online therapie is een logische evolutie met de mogelijkheden van moderne technologie.

Vormen van online therapie

Videobellen (beeldbellen)

De meest voorkomende vorm. Je praat via een beveiligde videoverbinding met je psycholoog, zoals je ook op locatie zou doen. Je ziet elkaars gezicht en kunt non-verbale signalen waarnemen.

Telefonische sessies

Sommige behandelaars bieden ook telefonische sessies aan. Dit kan handig zijn als je geen stabiel internet hebt of als videocontact te confronterend is.

Chat-therapie

Asynchroon contact via berichten. Je schrijft je psycholoog en krijgt binnen een afgesproken tijd antwoord. Dit geeft tijd om na te denken over wat je wilt zeggen.

Blended behandeling

Een combinatie van online en offline sessies. Bijvoorbeeld afwisselend een sessie op locatie en een sessie via video. Dit combineert de voordelen van beide vormen.

Online zelfhulpprogramma's

Gestructureerde programma's die je zelfstandig doorloopt, vaak met (beperkte) begeleiding van een behandelaar. Bijvoorbeeld voor depressie, angst, of slaapproblemen.

Voordelen van online therapie

1. Toegankelijkheid

• Geen reistijd - je bent direct "ter plekke"
• Toegankelijk voor mensen in afgelegen gebieden
• Geen openbaar vervoer of auto nodig
• Toegankelijker voor mensen met een beperking
• Makkelijker in te passen in een druk schema

2. Comfort en veiligheid

• Je zit in je eigen vertrouwde omgeving
• Sommige mensen voelen zich minder "geobserveerd"
• Kan minder intimiderend zijn dan naar een praktijk gaan
• Je kunt na de sessie direct ontspannen zonder reistijd

3. Flexibiliteit

• Vaak meer keuze in tijdstippen (vroege ochtend, avond)
• Makkelijker te combineren met werk of gezin
• Sessie doorgaan ook bij lichte verkoudheid of slecht weer
• Vakantie of zakenreis hoeft geen onderbreking te betekenen

4. Grotere keuze

• Je bent niet beperkt tot psychologen in je directe omgeving
• Specialisten die ver weg zitten worden bereikbaar
• Minder wachttijd doordat je uit een grotere pool kunt kiezen

5. Lagere drempel

• Voor sommigen is online contact minder spannend
• Geen wachtkamer waar je anderen kunt tegenkomen
• Anonimiteit (niemand ziet je de praktijk binnenstappen)

Nadelen van online therapie

1. Technische problemen

• Afhankelijkheid van stabiele internetverbinding
• Beeld- of geluidsproblemen kunnen frustrerend zijn
• Niet iedereen is technisch vaardig
• Privacyzorgen bij gebruik van niet-beveiligde platforms

2. Non-verbale communicatie

• Subtiele lichaamstaal is moeilijker waar te nemen
• Camera toont alleen gezicht, niet hele houding
• Vertragingen kunnen timing van gesprek verstoren

3. De fysieke ruimte ontbreekt

• De "veilige ruimte" van de praktijk valt weg
• Minder duidelijke scheiding tussen therapie en dagelijks leven
• Afleiding thuis (huisgenoten, kinderen, huisdieren)
• Minder ritueel van "naar therapie gaan"

4. Niet geschikt voor iedereen

• Bij acute crisis is fysieke nabijheid soms nodig
• Ernstige problematiek vraagt vaak face-to-face contact
• Sommige behandelingen (zoals EMDR) zijn lastiger online

5. Grenzen vervagen

• Therapeutische relatie kan minder "officieel" voelen
• Scheiding therapietijd en privétijd kan vervagen
• Risico op afleidingen tijdens sessie

Is online therapie effectief?

Ja, voor veel klachten is online therapie net zo effectief als face-to-face therapie.

Wat zegt het onderzoek?

• Bij depressie en angststoornissen is online CGT even effectief als face-to-face
• De therapeutische relatie kan ook online goed tot stand komen
• Clienttevredenheid is vergelijkbaar met reguliere therapie
• Behandelresultaten houden aan na afloop

Wanneer is face-to-face beter?

Bij sommige situaties heeft face-to-face contact de voorkeur:

• Ernstige psychiatrische problematiek
• Acute suïcidaliteit of zelfbeschadiging
• Behandelingen die fysieke aanwezigheid vereisen
• Wanneer de client geen geschikte privéruimte heeft

Voor wie is online therapie geschikt?

Goede kandidaten voor online therapie

• Mensen met milde tot matige klachten: Angst, depressie, stress, burnout
• Drukbezette professionals: Die moeilijk tijd kunnen vrijmaken
• Mensen in afgelegen gebieden: Waar weinig psychologen zijn
• Mensen met mobiliteitsbeperking: Voor wie reizen lastig is
• Expats of reizigers: Die in hun eigen taal willen behandeld worden
• Mensen met sociale angst: Voor wie online minder confronterend is
• Iedereen met stabiel internet en privéruimte

Voorwaarden voor succes

• Stabiele internetverbinding
• Rustige, prive ruimte waar je niet gestoord wordt
• Basisvaardigheid met videobellen
• Motivatie en zelfdiscipline

Voor wie is online therapie minder geschikt?

Situaties waarin face-to-face beter is

• Acute crisis: Suïcidaliteit, ernstige zelfbeschadiging
• Ernstige psychiatrische stoornissen: Psychose, ernstige persoonlijkheidsstoornissen
• Complexe trauma: Waarbij fysieke veiligheid belangrijk is
• Kinderen: Jonge kinderen hebben vaak fysieke aanwezigheid nodig
• Geen privéruimte: Als je thuis niet ongestoord kunt praten
• Voorkeur: Als je simpelweg liever face-to-face contact hebt

Hoe kies je tussen online en face-to-face?

Vragen om jezelf te stellen

• Heb ik een rustige, prive plek voor online sessies?
• Heb ik stabiel internet en ben ik comfortabel met videobellen?
• Is reistijd een probleem voor mij?
• Wat voelt voor mij prettiger: online of in persoon?
• Welke klachten heb ik en zijn die geschikt voor online behandeling?

Je kunt ook wisselen

Je hoeft niet te kiezen voor alleen online of alleen face-to-face. Veel psychologen bieden blended behandeling aan. Je kunt beginnen met face-to-face en later overgaan naar online, of afwisselen.

Bespreek het met je psycholoog

Je psycholoog kan je adviseren welke vorm het beste past bij jouw situatie en klachten. Bespreek je voorkeuren en zorgen.

Kosten en vergoeding

Wordt online therapie vergoed?

Ja, online therapie valt onder dezelfde vergoedingsregels als reguliere therapie. Als je een verwijzing hebt en de psycholoog is gecontracteerd, wordt online behandeling gewoon vergoed door de basisverzekering.

Lees meer over vergoeding van psychologische zorg.

Kosten zijn gelijk

De tarieven voor online sessies zijn meestal gelijk aan face-to-face sessies. Je bespaart wel op reiskosten.

Tips voor succesvolle online sessies

Technische voorbereiding

• Test je camera, microfoon en internetverbinding vooraf
• Zorg voor een opgeladen laptop of tablet
• Download de benodigde software van tevoren
• Heb een backup-optie (telefoonnummer voor bellen)

Je ruimte

• Kies een rustige, prive plek waar je niet gestoord wordt
• Informeer huisgenoten dat je niet gestoord wilt worden
• Zorg voor goede verlichting (licht op je gezicht, niet op de achtergrond)
• Neutrale achtergrond of blur-functie

Tijdens de sessie

• Telefoon op stil en notificaties uit
• Sluit onnodige tabbladen en programma's
• Houd water en tissues bij de hand
• Kijk in de camera voor oogcontact (niet naar het beeld van jezelf)

Na de sessie

• Plan even tijd voor jezelf na de sessie
• Loop een rondje of doe iets ontspannends
• Noteer belangrijke inzichten

Privacy en veiligheid

Beveiligde platforms

Psychologen zijn verplicht om beveiligde platforms te gebruiken die voldoen aan de AVG. Reguliere consumentenapps zoals Skype of FaceTime voldoen vaak niet. Vraag je psycholoog welk platform ze gebruiken en of dit veilig is.

Jouw verantwoordelijkheid

• Gebruik een prive apparaat, niet van je werkgever
• Zorg dat anderen niet kunnen meeluisteren
• Gebruik een beveiligde wifi-verbinding
• Neem geen sessies op zonder toestemming

Conclusie

Online therapie is een volwaardige optie die voor veel mensen goed werkt. De wetenschap bevestigt de effectiviteit voor veel voorkomende klachten.

• Online therapie is even effectief als face-to-face voor veel klachten
• Voordelen: flexibiliteit, geen reistijd, grotere keuze, lagere drempel
• Nadelen: technische afhankelijkheid, minder non-verbale communicatie
• Niet geschikt bij ernstige problematiek of crisis
• Je kunt ook kiezen voor een combinatie (blended)

De beste keuze is de keuze die voor jou werkt. Bespreek je voorkeuren met je psycholoog.