Hoe vind je de juiste psycholoog?

Je hebt besloten om hulp te zoeken - een belangrijke stap. Maar hoe vind je de juiste psycholoog? Er zijn duizenden psychologen in Nederland en Belgie, met verschillende specialisaties, werkwijzen en wachttijden. De keuze kan overweldigend zijn. In dit artikel helpen we je om de beste match te vinden.

Direct zoeken? Vind een psycholoog bij jou in de buurt.

Soorten psychologen

Niet elke psycholoog is hetzelfde. Er zijn verschillende titels en registraties die iets zeggen over opleiding en bevoegdheden.

Basispsycholoog

Een basispsycholoog heeft een universitaire masteropleiding psychologie afgerond. Ze mogen psychologische gesprekken voeren en adviseren, maar hebben geen specialistische opleiding in behandeling. Ze werken vaak in de eerstelijnszorg of in ondersteunende functies.

Gezondheidszorgpsycholoog (GZ-psycholoog)

Een GZ-psycholoog heeft na de masteropleiding een tweejarige postmasteropleiding gevolgd en is BIG-geregistreerd. Dit is een beschermde titel. GZ-psychologen mogen zelfstandig diagnostiek en behandeling uitvoeren in de gezondheidszorg. Ze werken vaak in de Basis GGZ.

Klinisch psycholoog

Een klinisch psycholoog heeft bovenop de GZ-opleiding nog een vierjarige specialisatie afgerond. Dit is het hoogste niveau van specialisatie. Klinisch psychologen zijn gespecialiseerd in complexe problematiek en werken vaak in de specialistische GGZ.

Psychotherapeut

Een psychotherapeut is een BIG-geregistreerde professional die een vierjarige opleiding psychotherapie heeft gevolgd. Het kan een psycholoog zijn, maar ook een arts of maatschappelijk werker met deze aanvullende opleiding.

Klinisch neuropsycholoog

Gespecialiseerd in de relatie tussen hersenen en gedrag. Ze doen neuropsychologisch onderzoek en behandelen mensen met hersenaandoeningen of -letsel.

Eerstelijnspsycholoog

Een eerstelijnspsycholoog werkt in de eerstelijnszorg (buiten de GGZ). Je kunt zonder verwijzing terecht, maar de kosten worden meestal niet vergoed door de zorgverzekeraar.

Specialisaties

Psychologen specialiseren zich vaak in bepaalde problematiek of doelgroepen.

Veelvoorkomende specialisaties

• Angst en paniek: Angststoornissen, fobieen, paniekaanvallen
• Depressie: Stemmingsstoornissen, somberheid
• Stress en burnout: Werkgerelateerde klachten, overspanning
• Trauma: PTSS, verwerkingsproblemen, EMDR
• Persoonlijkheidsproblematiek: Persoonlijkheidsstoornissen
• Relaties: Relatietherapie, gezinstherapie
• Verslaving: Alcohol, drugs, gokken
• Eetstoornissen: Anorexia, boulimia, eetbuistoornis
• ADHD: Diagnostiek en behandeling bij volwassenen
• Autisme: Diagnostiek en begeleiding
• Rouw en verlies: Verwerkingsproblematiek

Doelgroepen

• Kinderen en jongeren: Kinder- en jeugdpsychologen
• Volwassenen: De meeste psychologen
• Ouderen: Geriatrische psychologie
• Gezinnen: Systeemtherapeuten
• Koppels: Relatietherapeuten

Heb je een verwijzing nodig?

Of je een verwijzing nodig hebt, hangt af van het type hulp dat je zoekt.

Wel verwijzing nodig

Voor verzekerde GGZ-zorg (Basis GGZ of Specialistische GGZ) heb je een verwijzing van je huisarts nodig. De huisarts beoordeelt of GGZ-zorg passend is en schrijft een verwijsbrief.

Geen verwijzing nodig

Voor de volgende vormen van hulp is geen verwijzing nodig:

• Eerstelijnspsycholoog (je betaalt zelf)
• Coach of counselor
• POH-GGZ bij de huisarts
• Maatschappelijk werk

Tip: ga eerst naar je huisarts

Ook als je al weet waar je heen wilt, is het verstandig eerst langs de huisarts te gaan. De huisarts kan:

• Lichamelijke oorzaken uitsluiten
• Inschatten welk type zorg passend is
• Een verwijzing schrijven voor vergoede zorg
• Je adviseren over geschikte behandelaars

Lees meer over vergoeding van psychologische zorg.

Waar kun je een psycholoog zoeken?

Via je huisarts

Je huisarts kan je doorverwijzen naar een specifieke praktijk of je een lijst geven van aanbieders in de buurt. Huisartsen hebben vaak samenwerkingsverbanden met lokale psychologen.

Via je zorgverzekeraar

Je zorgverzekeraar heeft een overzicht van gecontracteerde psychologen. Bel de klantenservice of check de zorgzoeker op hun website. Bij gecontracteerde zorg heb je minder kosten.

Online zoekmachines

Er zijn diverse websites waar je psychologen kunt zoeken en vergelijken:

• Waar Vind Ik Psycholoog: Zoek in onze database
• Zorgkaart Nederland: Met patientervaringen
• LVVP: Landelijke vereniging van vrijgevestigde psychologen
• NIP: Nederlands Instituut van Psychologen

Via je werkgever

Sommige werkgevers bieden toegang tot bedrijfsmaatschappelijk werk of een EAP (Employee Assistance Program). Vraag bij HR naar de mogelijkheden.

Waar let je op bij het kiezen?

1. Specialisatie

Zoek een psycholoog die ervaring heeft met jouw specifieke klachten. Iemand die gespecialiseerd is in angst zal je beter kunnen helpen bij paniekaanvallen dan een generalist.

2. Behandelmethode

Verschillende psychologen werken met verschillende therapievormen:

• Cognitieve gedragstherapie (CGT)
• EMDR
• Schematherapie
• ACT
• Psychodynamische therapie

Lees meer over welke therapievorm bij jou past.

3. Wachttijd

Wachttijden kunnen sterk varieren. Vraag altijd naar de actuele wachttijd. Je mag je bij meerdere praktijken aanmelden. Lees meer over omgaan met wachttijden.

4. Locatie en bereikbaarheid

Kies een praktijk die goed bereikbaar is. Als je wekelijks moet komen, is afstand belangrijk. Sommige psychologen bieden ook online behandeling.

5. Kosten en vergoeding

Check of de psycholoog gecontracteerd is met jouw zorgverzekeraar. Bij niet-gecontracteerde zorg krijg je meestal maar een deel vergoed.

6. Online behandeling

Voor veel klachten is online behandeling even effectief als face-to-face. Dit biedt flexibiliteit en vaak kortere wachttijden.

7. Ervaringen van anderen

Check reviews op Zorgkaart Nederland of vraag in je omgeving naar ervaringen. Let wel: wat voor de een werkt, werkt niet per se voor jou.

Het belang van een goede klik

Onderzoek toont aan dat de therapeutische relatie een van de belangrijkste voorspellers is van behandelsucces - ongeacht de therapievorm.

Wat betekent een goede klik?

• Je voelt je op je gemak bij de psycholoog
• Je voelt je gehoord en begrepen
• Je durft eerlijk te zijn
• Je vertrouwt de psycholoog
• Je hebt het gevoel dat jullie samenwerken

Geen klik is geen falen

Het kan zijn dat je bij de ene psycholoog geen klik voelt en bij de andere wel. Dit zegt niets over jou of over de kwaliteit van de psycholoog - het is gewoon geen match. Durf te wisselen als de klik er niet is.

Het eerste gesprek

Het eerste gesprek (intake) is ook voor jou een moment om te evalueren of dit de juiste psycholoog is.

Let op tijdens het eerste gesprek

• Voel je je gehoord?
• Neemt de psycholoog de tijd voor je?
• Worden je vragen beantwoord?
• Wordt de aanpak duidelijk uitgelegd?
• Voel je je op je gemak?

Vragen die je kunt stellen

• Wat is uw ervaring met mijn type klachten?
• Welke behandelmethode raadt u aan?
• Hoeveel sessies denkt u dat nodig zijn?
• Hoe meten we de voortgang?
• Wat kan ik zelf doen tussen de sessies?

Lees meer over wat je kunt verwachten bij je eerste gesprek.

Neem de tijd

Je hoeft niet direct te beslissen. Je mag na het eerste gesprek nadenken of dit de juiste psycholoog voor je is.

Wisselen van psycholoog

Soms blijkt na een paar sessies dat het toch niet de juiste match is. Wisselen van psycholoog is geen probleem en geen falen.

Wanneer wisselen?

Overweeg te wisselen als:

• Je je niet gehoord of begrepen voelt
• Er na meerdere sessies geen klik is
• Je twijfelt aan de aanpak
• Je het gevoel hebt dat er geen vooruitgang is (na voldoende tijd)
• Je je onveilig voelt

Hoe wissel je?

1. Bespreek je twijfels eerst met je huidige psycholoog (indien mogelijk)
2. Neem contact op met je huisarts voor een nieuwe verwijzing
3. Zoek een andere psycholoog
4. Je hoeft geen uitgebreide reden te geven voor het stoppen

Geen schuldgevoel

Veel mensen voelen schuldgevoel bij wisselen. Dit is niet nodig. Een goede match is essentieel voor effectieve behandeling. Psychologen begrijpen dit.

Checklist: de juiste psycholoog vinden

1. Ga naar je huisarts voor een verwijzing
2. Bepaal wat je zoekt (specialisatie, locatie, online/offline)
3. Zoek meerdere opties en vergelijk wachttijden
4. Check of de psycholoog gecontracteerd is met je verzekeraar
5. Maak een afspraak voor een eerste gesprek
6. Evalueer na het eerste gesprek: is er een klik?
7. Durf te wisselen als de klik er niet is

Conclusie

De juiste psycholoog vinden vraagt wat zoekwerk, maar het is de moeite waard. Onthoud:

• Er zijn verschillende soorten psychologen - kies op basis van je klachten
• Voor verzekerde zorg heb je een verwijzing nodig
• De therapeutische relatie is cruciaal voor succes
• Geen klik? Durf te wisselen
• Je mag je bij meerdere praktijken aanmelden vanwege wachttijden

Neem de tijd om de juiste match te vinden. Een goede psycholoog kan een wereld van verschil maken.